Podatki dochodowe
Działy tematyczne

Stawki amortyzacyjne

dr Krzysztof Janczukowicz
2012-03-07
Komentarz do art. 16i ustawy o CIT

Art. 16i ustawy o CIT określa stawki amortyzacyjne stosowane przy metodzie liniowej.

Metody amortyzacji

Na podstawie ustawy o CIT należy wyróżnić następujące metody amortyzacji:

1.liniową, w której stawka amortyzacyjna nie zmienia się w całym okresie amortyzacji,

2.degresywną, w której stawka amortyzacyjna maleje (zob. art. 16k CIT).

W ramach metody liniowej należy wyróżnić następujące odmiany amortyzacji:

-standardową (art. 16i ust. 1),

-przyspieszoną (ust. 2-4),

-spowolnioną (ust. 5),

-indywidualną (art. 16j).

Jak widać, art. 16i obejmuje jedynie amortyzację liniową, z wyłączeniem indywidualnej.

Amortyzacja standardowa

Polega na stosowaniu podstawowych stawek amortyzacyjnych, czyli stawek określonych w Wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych, stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o CIT, dalej nazywanym Wykazem stawek.

Amortyzacja przyspieszona

Polega na tym, że stawkę podstawową z Wykazu stawek mnoży się przez odpowiedni współczynnik podwyższający określony w art. 16i ust. 2.

Ściśle rzecz ujmując, współczynniki podwyższające podane są w tym przepisie jako współczynniki maksymalne, tzn. że podatnik może zastosować współczynnik niższy, ale oczywiście, im wyższy współczynnik, tym wyższe odpisy, a tym samym koszty podatkowe, dlatego też w sytuacji typowej nie widać powodów, dla których podatnik nie miałby stosować współczynników maksymalnych.

Amortyzacja przyspieszona możliwa jest tylko w ściśle określonych sytuacjach. Oto one.

1. Używanie budynków i budowli w warunkach pogorszonych.

Za warunki pogorszone uważa się używanie tych środków trwałych pod ciągłym działaniem wody, par wodnych, znacznych drgań, nagłych zmian temperatury oraz innych czynników powodujących przyspieszenie zużycia obiektu (tak w Objaśnieniach do Wykazu stawek).

Współczynnik wynosi 1,2.

2. Używanie budynków i budowli w warunkach złych.

Za warunki złe uważa się używanie tych środków trwałych pod wpływem niszczących środków chemicznych, a zwłaszcza gdy służą one produkcji, wytwarzaniu lub przechowywaniu żrących środków chemicznych. Dotyczy to również przypadków silnego działania na budynek lub budowlę niszczących środków chemicznych rozproszonych w atmosferze, wodzie lub wydzielających się w postaci oparów, których źródłem są inne obiekty znajdujące się w pobliżu (tak w Objaśnieniach do Wykazu stawek).

Współczynnik wynosi 1,4.

3. Używanie maszyn, urządzeń i środków transportu bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej.

Przez maszyny, urządzenia i środki transportu wymagające szczególnej sprawności technicznej rozumie się te obiekty, które używane są w pracy na trzy zmiany, mimo że nie działają ze swej istoty w ruchu ciągłym, używane w warunkach terenowych, w warunkach leśnych, pod ziemią lub innych wskazujących na bardziej intensywne zużycie. Definicja ta również zawarta jest w Objaśnieniach do Wykazu stawek. Co ciekawe, Objaśnienia, jeśli brać je ściśle, nie definiują używania bardziej intensywnego w stosunku do warunków przeciętnych, a art. 16i ust. 2 pkt 2 ustawy wyraźnie oddziela tę sytuację od drugiej, czyli od środków wymagających szczególnej sprawności technicznej, stawiając te sytuacje w alternatywie. Należy więc przyjąć, że podatnik, uznając, że środek jest używany ponadprzeciętnie intensywnie, nie jest związany żadną definicją. Oczywiście, taka decyzja, jako prowadząca do zmniejszenia opodatkowania poprzez zwiększone odpisy, musi być należycie uzasadniona. Innymi słowy, podatnik musi ją obronić w ewentualnym sporze z organami podatkowymi.

Współczynnik wynosi 1,4.

4. Używanie maszyn i urządzeń poddanych szybkiemu postępowi technicznemu.

Dotyczy to wyłącznie środków zaliczonych do grupy 4-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych.

Przez maszyny i urządzenia poddane szybkiemu postępowi technicznemu rozumie się maszyny, urządzenia i aparaturę, w których zastosowane są układy mikroprocesorowe lub systemy komputerowe spełniające założone funkcje dzięki wykorzystaniu w nich najnowszych zdobyczy techniki, a także pozostałą aparaturę naukowo-badawczą i doświadczalno-produkcyjną (znowu Objaśnienia do Wykazu stawek).

Współczynnik wynosi 2.

W sytuacjach z pkt 1-3 podwyższone współczynniki należy stosować, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały warunki do ich stosowania.

Podobnie jest, gdy warunki te odpadną, albowiem należy zaprzestać stosowania współczynników, począwszy od następnego miesiąca.

Natomiast w sytuacji z pkt 4 podatnik może stosować współczynnik bądź rezygnować z niego, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środki zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.

Amortyzacja spowolniona

Podatnik może obniżać stawki amortyzacyjne określone w Wykazie stawek. W tym przypadku ustawa ani nie określa sytuacji, w których jest to możliwe, ani nie podaje żadnych współczynników obniżających. Leży to więc całkowicie w gestii podatnika, który może obniżyć stawkę w każdej sytuacji i o dowolny współczynnik. Ten ustawowy liberalizm jest tu całkiem zrozumiały, bo obniżenie odpisów amortyzacyjnych działa przecież na korzyść fiskusa.

Jedyną regułą podaną w ustawie jest to, że obniżenia stawki dokonuje się, począwszy od miesiąca, w którym środki zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.