VAT
Działy tematyczne

Dodatkowe badanie techniczne samochodu jako warunek odliczania VAT

Wojciech Kieszkowski
2012-03-01
Podatnik, chcąc skorzystać z pełnego odliczenia podatku z tytułu nabycia samochodów, które wymagają stwierdzenia odpowiednich warunków technicznych, powinien przeprowadzić dodatkowe badanie techniczne i uzyskać zaświadczenie oraz adnotację w dowodzie rejestracyjnym

Każdy pojazd poruszający się po drogach publicznych powinien spełniać określone wymogi techniczne, na podstawie których stwierdzić można, czy nie zagraża on bezpieczeństwu uczestników ruchu drogowego oraz czy nie zanieczyszcza środowiska naturalnego w stopniu przekraczającym dopuszczalne normy. Stąd też doniosłą rolę pełnią przepisy dotyczące przeprowadzania badań technicznych w pojazdach (zob. art. 81 Prawa o ruchu drogowym).

Badania techniczne ściśle określonych kategorii odgrywają też rolę w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego: chodzi o pojazdy samochodowe, w stosunku do których prawo do pełnego odliczenia przysługuje z uwagi na spełnienie określonych warunków technicznych pozwalających kwalifikować je jako pojazdy dedykowane do przewozu ładunków. Dotyczy ono m.in. samochodów typu van, innych samochodów z przestrzenią pasażerską oddzieloną od przestrzeni bagażowej trwałą przegrodą, a także samochodów typu pikap czy furgon.

Niestety, wyjątkowa, nawet jak na warunki polskiego ustawodawstwa podatkowego, zmienność przepisów dotyczących odliczania podatku naliczonego z tytułu nabycia pojazdów sprawiła, że obowiązki podatników w zakresie przeprowadzania badań technicznych swoich pojazdów budzą szereg wątpliwości.

Poza tymi wątpliwościami leży fakt, że kontrola techniczna wskazanych wyżej pojazdów ma charakter dodatkowego badania technicznego (zob. art. 81 ust. 11 pkt 7 Prawa o ruchu drogowym). Oznacza to, że nawet w sytuacji, gdy pojazd posiada ważne okresowe badanie, podatnik powinien udać się do stacji kontroli pojazdów w celu sprawdzenia, czy spełnia on warunki do dokonania pełnego odliczenia. Tu jednak pojawia się istotny problem dotyczący charakteru dodatkowego badania technicznego, sprowadzający się do rozstrzygnięcia, czy wydane na jego podstawie zaświadczenie jest warunkiem dokonania pełnego odliczenia.

W obecnie obowiązującym stanie prawnym brak dokonania dodatkowego badania technicznego jest dla podatnika równoznaczny z prawem jedynie do ograniczonego odliczenia podatku naliczonego. Podobny skutek wywołuje także brak w dowodzie rejestracyjnym adnotacji o spełnieniu określonych wymagań  (zob. art. 3 ust. 3 ustawy zmieniającej). Prowadzi to do konkluzji, że do pełnego odliczenia niezbędne jest posiadanie zarówno wydanego przez stację kontroli zaświadczenia potwierdzającego badanie techniczne, jak i dowodu rejestracyjnego z własciwą adnotacją.

Przykład: podatnik prowadzi w kraju działalność gospodarczą, do której wykorzystuje wzięte w leasing od leasingodawcy węgierskiego samochody dostawcze. Samochody te zarejestrowane są na terytorium Węgier, w związku z czym podatnik nie może uzyskać w dowodzie rejestracyjnym stosownej adnotacji o spełnieniu warunków uprawniających do pełnego odliczenia.

W opisanej sytuacji podatnik może odliczyć od rat leasingowych jedynie 60% podatku, w sumie nie więcej niż 6.000 zł. Możliwe jest co prawda przeprowadzenie dodatkowych badań technicznych odnośnie pojazdów zarejestrowanych za granicą, nie prowadzi to jednak do skutku w postaci adnotacji w dowodzie rejestracyjnym, co do pełnego odliczenia jest niezbędne. A skoro jedyną możliwością uzyskania takiej adnotacji (w stosunku do samochodów zarejestrowanych w Polsce) jest przeprowadzenie dodatkowego badania, można dokonać konkluzji, że brak tego badania wyklucza prawo do pełnego odliczenia.

Warto zaznaczyć, że minister finansów prezentował także stanowisko odmienne, zgodnie z którym wydanie zaświadczenia w wyniku dokonania dodatkowego badania technicznego nie jest warunkiem do pełnego odliczenia: twierdził on bowiem, że przepisy nie przewidują żadnych sankcji związanych z uchybieniem obowiązku dokonania stosownych dodatkowych badań technicznych, a ważny jest sam fakt spełnienia warunków, a nie potwierdzenie tego faktu w zaświadczeniu. Prezentowane wyżej stanowisko znajdowało jednak zastosowanie jedynie do stanów faktycznych uregulowanych ustawą z 2005 r. zmieniającą ustawę o podatku VAT. Przed jej wejściem w życie dodatkowe badanie techniczne nie było bowiem do pełnego odliczenia w ogóle wymagane. Rozstrzygnięcie to miało zatem charakter przejściowy, regulujący stosunki w momencie wejścia w życie nowych przepisów i nie należy wiązać go ze stanami faktycznymi istniejącymi w chwili obecnej.

Korekta podatku naliczonego

Z badaniem technicznym wiąże się także obowiązek korekty podatku naliczonego w sytuacji, gdy wydane zaświadczenie stwierdzało prawo do pełnego odliczenia, a w wyniku dokonanych później modyfikacji samochód przestał spełniać odpowiednie warunki (zob. art. 3 ust. 4 ustawy zmieniającej). Jeżeli jednak pełne odliczenie przysługiwało z uwagi na świadectwo homologacji, korekty dokonywać nie trzeba.

Zmiana od 2011 r.

Warto wiedzieć, że do 2010 r. dla skorzystania z pełnego odliczenia nie trzeba było dokonywać dodatkowego badania technicznego w stosunku do pojazdów, wobec których wystawione zostało świadectwo homologacji stwierdzające, że pojazd jest pojazdem ciężarowym (zob. art. 68 Prawa o ruchu drogowym). Świadectwo takie przesądzało bowiem o przeznaczeniu pojazdu uprawniającym do pełnego odliczenia. Tym samym można założyć, że świadectwo homologacji miało charakter nadrzędny względem zaświadczenia stacji kontroli pojazdów. Możliwość oparcia pełnego odliczenia na samej tylko homologacji stanowiła reminiscencję orzeczenia w sprawie Magoora. Szerzej na ten temat w odrębnym omówieniu.

Zamieszanie legislacyjne związane z wejściem w życie ustawy z 2010 r. zmieniającej ustawę o VAT zrodziło wątpliwości dotyczące ważności badań przeprowadzonych przed wejściem w życie tej ustawy. Kwestia ta ma istotne znaczenie zwłaszcza w kontekście prawa do odliczenia wydatków na paliwo, jak wiadomo uzależnione jest ono bowiem od spełniania przez pojazd warunków do pełnego odliczenia podatku.

Przykład: podatnik nabył w grudniu 2010 r. samochód typu van i wykonał przed końcem roku dodatkowe badanie techniczne, w wyniku czego uzyskał wymagane zaświadczenie oraz adnotację w dowodzie rejestracyjnym. Odliczył tym samym, zgodnie z obowiązującym prawem, podatek naliczony w pełnej wysokości. W związku z wejściem w życie nowych przepisów ma jednak wątpliwości, czy może odliczać podatek związany z zakupem paliwa do napędu swojego samochodu, począwszy od 2011 r.

Podatnik z przedstawionego wyżej przykładu może spać spokojnie. Jeżeli po wejściu w życie nowych przepisów nie dokonał w samochodzie żadnych zmian od czasu przeprowadzenia dodatkowego badania, ma prawo do odliczania podatku naliczonego zawartego w fakturach VAT dokumentujących nabycie paliwa do jego napędu. Wymagania dla pojazdów samochodowych, których spełnienie potwierdzają otrzymane uprzednio zaświadczenia, nie uległy bowiem zmianie po dniu 31 grudnia 2010 r.  A zatem wydane przed tą datą zaświadczenia pozostają nadal aktualne.

Zmiana od 2013 r.

Wchodzące w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. nowe przepisy dotyczące odliczania podatku z tytułu nabycia pojazdów samochodowych nie wprowadzają nowych obowiązków w zakresie konieczności przeprowadzania badań technicznych.

Dokumenty źródłowe

Przepisy:

ustawa o VAT:

art. 86 ust. 1

art. 86a ust. 5 i 6

ustawa z 2010 r. zmieniająca ustawę o VAT:

art. 3 ust. 3 i 4

Prawo o ruchu drogowym:

art. 81 ust. 11 pkt 7

Wykładnia:

int. KWANTUM.45045 (pojazdy zarejestrowane za granicą)

int. KWANTUM.41698 (zaświadczenie wydane w poprzednim stanie prawnym)

Komentarz:

do art. 86 ustawy o VAT - rozdział Dodatkowe badanie techniczne