Podatki dochodowe
Działy tematyczne

Działalność wykonywana osobiście jako źródło przychodów w PIT

Dyki Radosław, radca prawny
2011-11-04
Komentarz do art. 13 PIT
1. Przychody

Art. 13 PIT stanowi szczegółową regulację źródła przychodów określonego w art. 10 ust. 1 pkt 2 PIT, tj działalności wykonywanej osobiście.

Omawiane źródło charakteryzuje się tym, że przyczyną powstania przychodu jest wykonywana na własny rachunek praca w postaci osobistego działania. Przez działania osobiste należy rozumieć nie tylko działania własne (gdyż dopuszczalne jest wykonywanie określonych czynności, w szczególności o charakterze pomocniczym, przez inne osoby), lecz również czynności wykonywane „prywatnie”, dla których nie jest konieczne formalne zorganizowanie, jakie wymagane jest w przypadku działalności gospodarczej.

Pojęcie działalności wykonywanej osobiście zostało zdefiniowane w art. 13 ustawy o PIT poprzez wyliczenie poszczególnych rodzajów czynności wchodzących w jej zakres.

Niektóre z tych rodzajów czynności mogą być jednak wykonywane także w ramach stosunku pracy lub działalności gospodarczej, co powoduje w niektórych przypadkach wątpliwości co do źródła pochodzenia konkretnego przychodu. Problemy te zostaną poruszone w kolejnych rozdziałach komentarza poświęconych poszczególnym rodzajom działalności osobistej.

Działalność twórcza, oświatowa i sportowa

Pierwszym rodzajem działalności osobistej wymienionej w art. 13 PIT jest działalność artystyczna, literacka, naukowa trenerska, oświatowa i publicystyczna, w tym udział w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, jak również uprawianie sportu i otrzymywanie stypendiów sportowych oraz prowadzenia zawodów sportowych przez sędziów.

W przypadku wykonywania działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej bardzo często związane jest to z przeniesieniem praw autorskich, praw pokrewnych lub praw własności przemysłowej. Nie oznacza to jednak, że mamy do czynienia z przychodem z praw majątkowych (art. 18 PIT). W sytuacji gdy przeniesienie prawa jest skutkiem wykonania umowy dotyczącej działalności twórczej czy oświatowej, to uzyskany przychód pozostaje nadal przychodem z osobiście wykonywanej działalności (zob. wprowadzenie do art. 18 PIT).

Przychodami z działalności wykonywanej osobiście są także przychody z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa. Przychodem tym są wygrane w wymienionych konkursach. Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 2 PIT dochodów z tytułu wygranych w konkursach nie łączy się z przychodami z innych źródeł i pobiera się od nich podatek w formie ryczałtu (bez potrącania kosztów uzyskania przychodów) w wysokości 10% wygranej.

Uprawianie sportu uregulowane jest w ustawie z 2010 r. o sporcie, która zastąpiła ustawę z 1996 r. o kulturze fizycznej oraz ustawę z 2005 r. o sporcie kwalifikowanym.

Zgodnie z art. 2 ustawy, sportem są wszelkie formy aktywności fizycznej, które przez uczestnictwo doraźne lub zorganizowane wpływają na wypracowanie lub poprawienie kondycji fizycznej i psychicznej, rozwój stosunków społecznych lub osiągnięcie wyników sportowych na wszelkich poziomach

Tak więc za przychody z uprawiania sportu uznaje się nie tylko przychody ze sportu profesjonalnego lecz każde przysporzenie otrzymane przez zawodnika w związku z uprawnianą dyscypliną sportową.

Zawodnicy uprawiający sport w celach zarobkowych mogą być zatrudniani przez kluby sportowe na podstawie umowy o pracę. W tej sytuacji otrzymywane przychody stanowi przychód ze stosunku pracy, a nie z działalności osobistej.

Przychody z uprawiania sportu nie mogą pochodzić z działalności gospodarczej. Jednakże w zakresach aktywności, w których osoba będąca sportowcem nie uprawia sportu, lecz np. czerpie zyski z faktu, że jest osobą znaną (kontrakty reklamowe), może występować jako przedsiębiorca i uzyskiwać przychody z działalności gospodarczej.

Zagadnienia szczegółowe dotyczące przychodów z działalności twórczej, oświatowej i sportowej omówione zostały w osobnym rozdziale.

Działalność duchownych

Przychodami z działalności osobistej są także przychody z działalności duchownych - art. 13 pkt 3 PIT.

W ustawodawstwie nie występuje definicja pojęcia „duchowny” czy też „osoba duchowna”. Jednak uznać należy, że za duchownego może być uznana tylko osoba, która jest duchownym kościoła lub związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej. Zgodnie z art. 32 ust. 2 pkt 9 ustawy 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania to statut kościoła lub związku wyznaniowego powinien określać sposób powoływania, odwoływania oraz kompetencje osób duchownych, o ile kościół lub inny związek wyznaniowy przewiduje tworzenie takich stanowisk.

Przychodami z działalności osób duchownych są dochody z ich działalności, z innego tytułu niż umowa o pracę. Na umowę o pacę duchowni zatrudnieni są przede wszystkim w charakterze nauczycieli. Te dochody, stanowią przychód ze stosunku pracy, o którym mowa w art. 12 PIT.

Osoby duchowne, osiągające przychody z opłat otrzymywanych w związku z pełnionymi funkcjami o charakterze duszpasterskim, opłacają od tych przychodów podatek dochodowy w formie ryczałtu - art. 42 ust. 1 PIT zryczałtowanego.

Duchowni mogą jednak zrezygnować z podatku zryczałtowanego i podlegać opodatkowaniu z tytułu działalności duszpasterskiej na zasadach ogólnych. Przypomnieć wypada, że w takiej sytuacji konieczne jest prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów (art. 24a ust. 2 pkt 3 PIT).

Przychodami z działalności wykonywanej osobiście są wyłącznie te przychody, które otrzymywane są przez duchownych ze sprawowanych funkcji duszpasterskich. Wszelkie przychody duchownych pochodzące z innych źródeł, np. najem, dzierżawa, prawa majątkowe, sprzedaż rzeczy, są przychodami z tych źródeł i podlegają opodatkowaniu na zasadach właściwych dochodom z tych źródeł przychodów.

Działalność polskich arbitrów w procesach arbitrażowych

Kolejnym rodzajem przychodów z działalności wykonywanej osobiście są przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach arbitrażowych z partnerami zagranicznymi (art. 13 pkt 4 PIT).

Arbitraż międzynarodowy jest specyficzną instytucją prawa międzynarodowego, służącą do rozstrzygania sporów w sprawach gospodarczych, których stronami są podmioty z różnych państw. Kwestie związane z arbitrażem międzynarodowym regulują umowy międzynarodowe. Do najistotniejszych zaliczyć można:

Konwencję Europejską o międzynarodowym arbitrażu handlowym sporządzoną w Genewie dnia 21 kwietnia 1961 r. (Dz.U.1964.40.270),

Protokół o klauzulach arbitrażowych, podpisany w Genewie dnia 24 września 1923 r. (Dz.U.1931.84.648),

Konwencję o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych zawartą w Nowym Jorku dnia 10 czerwca 1958 r. (Dz.U.1962.9.41)

Przychody osób, na których ciąży nieograniczony obowiązek podatkowy (art. 3 ust. 1 PIT), z tytułu uczestnictwa w procesach arbitrażowych, podlegają opodatkowaniu nawet gdy proces arbitrażowy odbywa się za granicą. Niektóre umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania dopuszczają również opodatkowanie takich przychodów w państwie ich uzyskania. W tej sytuacji konieczne będzie zastosowanie odpowiednich postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz postanowień art. 27 ust. 8-9a PIT.

Pełnienie obowiązków społecznych lub obywatelskich

Art. 13 pkt 5 wymienia przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób.

Przepisy prawa podatkowego czy też inne ustawy nie definiują pojęcia „obowiązków społecznych lub obywatelskich”.

Wydaje się, że wyrażenie to należy rozumieć szeroko. Są to obowiązki związane z uczestniczeniem obywateli w sprawowaniu władzy publicznej (ustawodawczej, wykonawczej, sądowniczej,), jak również z wykonywaniem określonych funkcji w ramach organizacji o charakterze społecznym. Podobną wykładnię zaprezentował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 listopada 1997 r. w spawie U 6/97.

Omawiane przychody nie stanowią wynagrodzenia, lecz są rodzajem pewnego ekwiwalentu za poświęcenie swego czasu, wiedzy oraz sił na wykonywanie pewnych funkcji na rzecz państwa lub społeczeństwa, przy czym ma to miejsce poza działalnością zawodową tej osoby. Przychód ten ma rekompensować w pewien sposób utratę zarobku, i ma postać diet, zwrotu kosztów, a czasem odszkodowania za utracony zarobek.

Są to przychody otrzymane przez:

ławników sądowych,

radnych gmin, powiatów i sejmików województw,

osoby pełniące funkcje w zarządzie dzielnic i osiedli gminnych,

członków zgromadzenia związku międzygminnego (komunalnego),

arbitrów sądu polubownego,

mediatorów i arbitrów społecznych powoływanych do polubownego rozwiązywania sporów zbiorowych między pracownikami a pracodawcami,

posłów i senatorów.

Pełnienie obowiązków społecznych czy też obywatelskich może również mieć miejsce poprzez członkostwo w organach osób prawnych. Jednak zgodnie z art. 13 pkt 7 PIT, przychody otrzymywane przez osoby, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych stanowią odrębny rodzaj przychodów z działalności wykonywanej osobiście. W konsekwencji członkostwo w organach osób prawnych wyłącza możliwość uzyskania przychodów z tytułu wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich.

Rozróżnienie tych dwóch rodzajów przychodów jest istotne ze względu na zwolnienia podatkowe obejmujące niektóre przychody związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich.

Zagadnienia szczegółowe dotyczące przychodów z tytułu pełnienia obowiązków społecznych lub obywatelskich omówione zostały w osobnym rozdziale.

Czynności zlecone przez organ władzy, sąd lub prokuratora

Kolejnym rodzajem przychodów z działalności wykonywanej osobiście są przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator zlecił wykonanie określonych czynności (art. 13 pkt 6 PIT).

Omawiane przychody będą pochodziły z działalności wykonywanej osobiście tylko wówczas, gdy wykonywanie zleconych przez organ władzy czynności nie odbywa się w ramach stosunku pracy lub stosunku służbowego. Jeżeli wykonywanie czynności zleconych odbywa się w ramach obowiązków pracowniczych, przychody z tych czynności będą przychodami ze stosunku pracy.

Do przychodów tych zaliczyć należy m.in. przychody:

biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym,

płatników i inkasentów należności publicznoprawnych,

z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej (komisje wyborcze, komisje przeprowadzające konkursy w celu obsadzenia danego stanowiska albo wyboru oferty w trybie zamówień publicznych, komisje w celu przeprowadzenia różnego rodzaju egzaminów, np. Państwową Komisję Egzaminacyjną ds. Doradztwa Podatkowego),

adwokatów i radców prawnych z tytułu świadczenia pomocy prawnej z urzędu,

syndyka czy likwidatora przedsiębiorstwa państwowego.

Zagadnienia szczegółowe dotyczące przychodów z tytułu czynności zleconych przez organ władzy, sąd lub prokuratora omówione zostały w osobnym rozdziale.

Członkostwo w organach osób prawnych

Kolejnym rodzajem przychodów z działalności wykonywanej osobiście są przychody otrzymywane przez osoby należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych (art. 13 pkt 7 PIT).

Osoby będące członkami zarządu, rady nadzorczej, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych mogą współpracować z osobą prawną i otrzymywać przychody także w ramach stosunku pracy, umowy zlecenia, czy też na podstawie kontraktu menedżerskiego. Dlatego konieczne jest dokładne określenie, z jakiego tytułu dokonywane są dane płatności. Istotne jest to ze względu na różne zasady ustalania kosztów uzyskania przychodów czy też zasady poboru podatku, a także ze względu na możliwość skorzystania ze zwolnień podatkowych.

Do przychodów z tytułu członkostwa w organach osoby prawnej należą wyłącznie te przychody, które otrzymywane są w związku z pełnieniem funkcji w tych organach na podstawie samego faktu powołania - bez nawiązania odrębnego stosunku zatrudnienia (pracowniczego lub niepracowniczego).

Zazwyczaj przychód ten to wyłącznie wynagrodzenie (dieta) za udział w posiedzeniach organów osoby prawnej.

Często też członkom zarządów lub rad nadzorczych spółek przysługuje premia w postaci udziału w zysku spółki. Gdy przychód ten należny jest osobom z samej tylko racji pełnienia funkcji w organie osoby prawnej, to wówczas stanowi on przychód z działalności wykonywanej osobiście. W sytuacji gdy jest związany z posiadaniem akcji lub udziałów spółki stanowi przychód z kapitałów pieniężnych (art. 17 PIT).

Natomiast umożliwienie korzystania z różnych rzeczy, stanowiące nieodpłatne świadczenie, jak również wypłacane z tego tytułu ryczałty nie są przychodami otrzymywanymi z tytułu członkostwa w organach osób prawnych, lecz są to przychody z innych źródeł w rozumieniu art. 20 PIT.

Zagadnienia szczegółowe dotyczące przychodów tytułu członkostwa w organach osoby prawnej omówione zostały w osobnym rozdziale.

Umowy zlecenia i o dzieło

Odrębny rodzaj przychodów z działalności wykonywanej osobiście stanowią przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło (art.13 pkt 8 PIT).

Umowa zlecenia, zgodnie z art. 734 KC, to umowa, na mocy której przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Co istotne, także do umów o wykonanie określonych czynności faktycznych (świadczenie usług) stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 KC). Jest to umowa starannego działania.

Natomiast na podstawie umowy o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła (osiągnięcia określonego rezultatu), a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia (art. 627 KC). Umowa o dzieło jest umową rezultatu.

Do przychodów z działalności wykonywanej osobiście należą tylko przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:

osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,

właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością.

Z przychodów z działalności wykonywanej osobiście wyłączone są jednak przychody uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów uzyskanych w ramach kontraktu menedżerskiego.

Z powyższego wynika także, że usługi wykonywane w ramach umów zlecenia lub umów o dzieło i świadczone na rzecz ludności (osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej) nie mogą być uznane za pochodzące z działalności wykonywanej osobiście.

Tym nie mniej w sytuacji, gdy podatnik wykonuje pewne usługi na rzecz przedsiębiorców, a jednocześnie te same usługi wykonuje na rzecz ludności, nie przekreśla to możliwości uznania przychodów z wykonywania usług na rzecz przedsiębiorców (i tylko ich) za przychody z działalności wykonywanej osobiście.

Otrzymane obok wynagrodzenia pieniężnego świadczenia innego rodzaju, jak np. bony towarowe, również stanowią przychody z działalności wykonywanej osobiście.

Wskazać należy, że od 1 stycznia 2003 r. umożliwiono podatnikom wykonującym niektóre wolne zawody opodatkowanie się w formach zryczałtowanych. Dotyczy to tylko zawodów wymienionych w art. 4 pkt 11 PIT zryczałtowanego - lekarza, lekarza stomatologa, lekarza weterynarii, technika dentystycznego, felczera, położnej, pielęgniarki, tłumacza oraz nauczyciela w zakresie świadczenia usług edukacyjnych polegających na udzielaniu lekcji na godziny.

Stawka ryczałtu wynosi 20% przychodów - art. 12 ust. 1 pkt 1 PIT zryczałtowanego.

Zagadnienia szczegółowe dotyczące przychodów tytułu umów zlecenia i o dzieło omówione zostały w osobnym rozdziale.

Kontrakty menedżerskie

Ostatnim, wskazanym w art. 13 pkt 9 PIT, rodzajem przychodów z działalności wykonywanej osobiście są przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze.

Powodem wyodrębnienia od 1 stycznia 2004 r. tego rodzaju przychodów było odróżnienie ich od przychodów:

z tytułu działalności osobistej - umów zlecenia lub umów o dzieło,

z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Wcześniej przychód z tytułu świadczenia usług zarządczych mógł być różnie kwalifikowany (i przez to różnie opodatkowany), gdy tymczasem pochodził on ze świadczenia tego samego rodzaju usług.

Obecnie osiąganie przychodów z kontraktu menedżerskiego odbywać się może także na podstawie umowy zlecenia czy też w ramach prowadzonej przez menedżera działalności gospodarczej. Uzyskany przychód i tak stanowi przychód z działalności wykonywanej osobiście określonej w art. 13 pkt 9 PIT.

Kontrakt menedżerski jest umową nienazwaną - nie jest uregulowany w KC. Istotą tej umowy jest świadczenie usług zarządzania podmiotem gospodarczym.

Umowa ta jest podobna do umowy zlecenia i w praktyce mogą pojawiać się trudności, czy osiągane przychody powinny być traktowane jako przychody z tytułu wykonywania usług na podstawie umów zlecenia lub umów o dzieło (art. 13 pkt 8 PIT), czy też jako przychody z kontraktów menedżerskich (art. 13 pkt 9 PIT).

Dlatego też należy zbadać treść umów łączących podmiot gospodarczy z domniemanym menedżerem i wywnioskować, czy zakres jego obowiązków obejmuje „zarządzanie” przedsiębiorstwem. Jeśli tak, to przychody otrzymane na podstawie umowy (niezależnie od jej nazwy) będą przychodami, o których mowa w art. 13 pkt 9 PIT.

Zagadnienia szczegółowe dotyczące przychodów tytułu kontraktów menedżerskich omówione zostały w osobnym rozdziale.

2. Koszty uzyskania przychodów

Kwestię kosztów uzyskania przychodów z tytułu działalności wykonywanej osobiście reguluje art. 22 ust. 9 PIT.

Są to określone procentowo lub kwotowo tzw. „koszty ustawowe” (co do rozróżnienia KUP na koszty rzeczywiste i ustawowe zob. Wprowadzenie do art. 22 PIT).

W zależności od rodzaju działalności osobistej KUP ustala się następująco:

w przypadku:

działalności twórczej, oświatowej i sportowej,

działalności polskich arbitrów w procesach arbitrażowych,

czynności zleconych przez organ władzy, sąd lub prokuratora,

umów zlecenia i o dzieło,

koszty ustala się w wysokości 20 % uzyskanego przychodu; Wyjątkowo - jeżeli podatnik udowodni, że poniesione KUP były wyższe niż wynikające z zastosowania 20% normy, KUP przyjmuje się w wysokości kosztów faktycznie poniesionych - zob. art. 22 ust. 10 PIT;

w przypadku:

pełnienia obowiązków społecznych lub obywatelskich,

członkostwa w organach osób prawnych,

kontraktów menedżerskich,

koszty ustala się w wysokości kosztów należnych przy stosunku pracy - są koszty ustawowe określone kwotowo w skali miesiąca i roku w art. 22 ust. 2 PIT. Zob komentarz do tego artykułu - rozdział stosunek pracy.

Ustawodawca dopuszcza także możliwość zastosowania 50% KUP do części wynagrodzenia, stanowiącej wynagrodzenie autorskie - z tytułu korzystania przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych.

Zagadnienia szczegółowe dotyczące KUP omówione zostały w komentarzu do art. 22 - rozdział Działalność wykonywana osobiście.

3. Zwolnienia z podatku

Ustawa o PIT przewiduje zwolnienia przedmiotowe związane ze źródłem przychodów działalność wykonywana osobiście, w szczególności dotyczące pełnienia obowiązków społecznych lub obywatelskich oraz działalności sportowej.

Zestawienie zwolnień znajduje się w osobnym rozdziale, natomiast zagadnienia szczegółowe dotyczące poszczególnych zwolnień omówione są w komentarzu do art. 21 PIT.

4. Zasady poboru podatku

W przypadku przychodów z działalności wykonywanej osobiście zasady poboru i rozliczenia podatku uzależnione są od tego, czy podatnik ma w Polsce nieograniczony czy tez ograniczony obowiązek podatkowy.

W przypadku podatników mających w Polsce nieograniczony obowiązek podatkowy pobór podatku następuje, co do zasady, poprzez pobranie zaliczki na podatek - art. 41 PIT.

Zobowiązane do poboru zaliczki są:

osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą,

osoby prawne i ich jednostki organizacyjne,

jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej,

które dokonują świadczeń z tytułu działalności wykonywanej osobiście.

Płatnicy nie są jednak obowiązani do poboru zaliczek od należności z tytułów:

działalności twórczej, oświatowej i sportowej,

umów zlecenia i o dzieło,

jeżeli podatnik złoży oświadczenie, że wykonywane przez niego usługi wchodzą w zakres prowadzonej działalności gospodarczej.

Zaznaczyć także należy, iż podatnicy osiągający dochody bez pośrednictwa płatników z tytułu działalności wykonywanej osobiście obowiązani są samodzielnie wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy (art. 44 PIT).

Zasady ustalania wysokości zaliczki uregulowane są w art. 41 PIT.

Natomiast w przypadku podatników mających w Polsce ograniczony obowiązek podatkowy pobór podatku następuje poprzez pobranie przez płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego - zob. art. 29 PIT.

Podatek pobiera się z tytułu:

działalności twórczej, oświatowej i sportowej,

czynności zleconych przez organ władzy, sąd lub prokuratora,

członkostwa w organach osób prawnych,

umów zlecenia i o dzieło,

kontraktów menedżerskich.

Stawka podatku zryczałtowanego wynosi 20 % przychodu.

W pewnych sytuacjach zryczałtowany podatek dochodowy pobiera się także od podatników mających w Polsce nieograniczony obowiązek podatkowy.

Ma to miejsce gdy należności z tytułu działalności osobistej nie przekraczają miesięcznie od tego samego płatnika kwoty 200 zł. W tej sytuacji podatek pobiera się w wysokości 18% przychodu (art. 30 ust. 1 pkt 5a PIT).

Podkreślić także należy, że świadczenia z działalności osobistej zazwyczaj nie mają charakteru stałego, okresowego. Zaliczka, czy też podatek zryczałtowany, nie ma charakteru miesięcznego, lecz należne są od każdej wypłaty czy każdorazowego postawienia powstałego przychodu do dyspozycji podatnika.

Pobraną zaliczkę lub zryczałtowany podatek płatnicy przekazują na rachunek urzędu skarbowego do dnia 20 miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki lub podatek (art. 42 PIT). Natomiast do końca lutego roku następującego po roku podatkowym płatnicy obowiązani są przekazać podatnikowi i właściwemu urzędowi skarbowemu imienne informacje PIT-11 lub IFT-1/IFT-1R. Do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym płatnicy muszą także przesłać do właściwego urzędu skarbowego deklaracje roczne o pobranych zaliczkach (PIT-4R) lub podatku (PIT-8AR).

Przychody z działalności wykonywanej osobiście podatnicy, którym w trakcie roku podatkowego pobierano zaliczki na podatek, wykazują w zeznaniu rocznym PIT 36 lub PIT-37, składanym do końca kwietnia roku następującego po roku podatkowym. W tym też terminie podatnicy ci są obowiązani wpłacić różnicę między podatkiem należnym wynikającym ze składanego zeznania a sumą należnych za dany rok zaliczek (art. 45 PIT).