VAT
Działy tematyczne

Niedobór towarów - skutki na gruncie VAT

Wojciech Kieszkowski
2011-05-31
Zaistnienie niedoboru towarów nie stanowi czynności opodatkowanej, jednakże w przypadku niedoboru zawinionego pozbawia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Niedobór towarów stanowi różnicę między rzeczywistą ilością danego towaru będącego w posiadaniu podatnika, a stanem wykazanym w jego księgach rachunkowych.

Innymi słowy, podatnik ma do czynienia z niedoborem wówczas, gdy nabył określoną ilość towarów (zapłacił za nią), lecz po pewnym czasie towarów tych po prostu nie ma, choć nie dokonywał w związku z nimi żadnych czynności (nie sprzedał ich itp.).

Niedobory mogą wynikać z winy podatnika, tzn. powstawać na skutek niedopełnienia obowiązków przez osobę materialnie odpowiedzialną za mienie (tzw. niedobory zawinione, związane np. z nieprawidłowym przechowywaniem towaru), albo też być skutkiem zdarzenia, za które podatnik winy nie ponosi (tzw. niedobory niezawinione, powstałe w związku ze zdarzeniem losowym, np. powodzią).

Nie ulega wątpliwości, że niedobory są zjawiskiem dalece niekorzystnym i powodującym w majątku podatnika wymierne straty. Zaistnienie niedoboru wywołuje jednak pewne skutki także na gruncie VAT. Jakie to skutki?

Po pierwsze, rozwiewając ewentualne wątpliwości, niedobory towarów nie stanowią ani dostawy towarów, ani świadczenia usług, nie można ich więc uznać za jakąkolwiek czynność opodatkowaną VAT. Tym samym wystąpienie u podatnika niedoborów co do zasady nie ma znaczenia na gruncie podatku należnego (nie można więc kwalifikować niedoboru jako nieodpłatnej dostawy towarów). Zasada ta dotyczy tak niedoborów zawinionych, jak i niezawinionych.

Z drugiej jednak strony, kwestia niedoborów wymaga pewnej refleksji na gruncie prawa do odliczenia podatku naliczonego. Skoro bowiem podatnik nabywa dany towar w celu wykonywania czynności opodatkowanych, a następnie - z powodu zaistnienia niedoboru - tak naprawdę tych czynności nie wykonuje, odliczenie podatku naliczonego związanego z nabyciem tych towarów samo przez się staje się wątpliwe.

W obecnym stanie prawnym prawo do odliczenia podatku naliczonego podatnik zachowuje tylko w przypadku, gdy niedobór nastąpi z przyczyn od niego niezależnych i w sposób przez niego niezawiniony. Jeżeli utrata towaru nastąpi z przyczyn od podatnika zależnych (niedobór zawiniony), a dany towar w efekcie końcowym nie zostanie wykorzystany do działalności opodatkowanej, to prawo podatnika do odliczenia w związku z takim nabyciem zostanie utracone, a jeżeli odliczenie zostało już dokonane, podatnik powinien dokonać stosownej korekty.

Dokumenty źródłowe

Przepisy:

ustawa o VAT:

art. 7 ust. 1

art. 8 ust. 1

art. 86 ust. 1

art. 88 ust. 1 pkt 2 (uchylony)

Wykładnia:

Niedobór jako czynność nieopodatkowana VAT

int. KWANTUM.34267

Niedobory w działalności gastronomicznej

int. KWANTUM.19092

Niedobory niezawinione - prawo do odliczenia podatku naliczonego

orz. KWANTUM.82541

Zagadnienia praktyczne:

art. 7 VAT - rozdział Niedobór towarów

art. 86 - rozdział Dalsze losy nabytego towaru